آیا ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای ایران آزاد میشود؟پیام رئیسکل بانک مرکزی به قطر
آگهی 11
تیتر اول- “عبدالناصر همتی”، رئیس کل بانک مرکزی، روز دوشنبه به قطر سفر کرد.
منابع رسمی اعلام کردند که هدف این سفر، پیگیری آزادسازی منابع ارزی مسدودشده ایران است. المیادین به تازگی از درخواست ایران برای آزادسازی نیمی از داراییهای بلوکهشده ایران به ارزش تقریبی ۱۲میلیارد دلار خبر داده است اما برخی منابع همچون نیویورک تایمز اشاره کردهاند که موفقیت در اجرای تعهدات دو طرف میتواند زمینه را برای آزادسازی داراییهای ایران تا سقف ۲۵میلیارد دلار فراهم کند.
پیش از این و در سال ۱۴۰۱ نیز، محمدرضا فرزین رئیس کل سابق بانک مرکزی در سفرهایی به امارات و قطر در راستای آزادسازی منابع مالی مسدودشده ایران انجام داده بود اما بهرغم گشایشهای محدود دیپلماتیک در ماههای پایانی سال ۱۴۰۱، وضعیت این داراییها همچنان در ابهام ماند و توافق هستهای نیز، بین ایران و غرب شکل نگرفت.
خبرگزاری تسنیم به تازگی به نقل از یک منبع آگاه گفت که بدون آزادسازی بخش مشخصی از داراییهای مسدود شده خود در همان گام اول و یک سازوکار روشن برای آزادسازی تضمینشده مداوم همه داراییهای مسدود شده، هیچ توافقی حاصل نخواهد شد.
این منبع اشاره کرده است که این موضوع به میانجی پاکستانی و تعدادی از کشورهای منطقه که در تلاشهای میانجیگری مشارکت دارند، منتقل شده است. او همچنین اشاره کرده است که اختلافنظر بر سر این موضوع یکی از عواملی است که تاکنون مانع نهایی شدن توافق شده است.
این وضعیت در حالی است که برخی منابع آمریکایی پیشتر آزادسازی داراییهای ایران را در توافق اولیه تایید نکردهاند. نیویورک تایمز اشاره کرده است که در این مرحله، آمریکا پیشنهاد آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران را مطرح نکرده است، اما یک مقام آمریکایی که با خبرنگاران صحبت کرد گفت که تنها در صورتی که ایران از اورانیوم با غنای بالای خود صرفنظر کند، حاضرند روند آزادسازی داراییها را آغاز کنند.
او گفت: «نه غبار هستهای خواهد بود و نه دلاری»؛ «غبار هستهای»، لفظی است که ترامپ برای اورانیومهای ۶۰ درصدی موجود در ایران به کار برده است. ایران هنوز بهطور رسمی به اظهارات ترامپ پاسخ نداده است.
اما سه مقام ارشد ایرانی که به دلیل نداشتن مجوز برای صحبت علنی نخواستند نامشان فاش شود اشاره کردهاند که این تفاهمنامه شامل بازگشایی تنگه هرمز بدون دریافت عوارض، لغو محاصره دریایی آمریکا علیه ایران و آزادسازی ۲۵میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده ایران خواهد بود.
مشخص نیست که آیا پیشنهادی که مقامهای ایرانی توصیف کردند همان پیشنهادی است که ترامپ در پیامهای روز یکشنبه خود به آن اشاره کرده یا همان موضوعی است که مقام آمریکایی روز یکشنبه با خبرنگاران در میان گذاشته بود.
قطر که به تازگی نقش فعالتری را به عنوان واسطه در مذاکرات طرفهای درگیر ایفا کرده است بخشی از داراییهای بلوکه شده ایران را در اختیار دارد. این وجوه شامل حدود ۶میلیارد دلار است که در سال ۲۰۲۳ از کرهجنوبی به حسابهای قطری منتقل شده است.
در دوران دولت سیزدهم مذاکرات مختلفی برای آزادسازی این منابع و برقراری توافق هستهای مابین ایران و غرب صورت گرفت و زمزمههایی از آزادسازی آنها شنیده شد اما در نهایت توافقی شکل نگرفت و این منابع در قطر باقی ماندند.
عبدالناصر همتی همراه با تعدادی از کارشناسان اقتصادی در جریان دور قبلی مذاکرات در پاکستان حضور داشت. هیات مذاکرهکننده ایران در دور قبلی به ریاست محمدباقر قالیباف رئیس مجلس، اعلام کردند که توافق نهایی انجام نشده است اما در جریان مذاکرات پیشرفتهای فراوانی اتفاق افتاده است.
باید دید اکنون و با حضور رئیس بانک مرکزی و هیات مذاکرهکننده ایران در دوحه، توافق اولیه تا چه مرحلهای پیش خواهد رفت و آزادسازی داراییهای بلوکه شده تا چه میزان مورد پذیرش طرفها قرار خواهد گرفت.